Chó sủa ban đêm vì sao? Cách phân biệt sủa cảnh báo và sủa do lo âu

Giấc ngủ ban đêm của gia đình bạn và hàng xóm xung quanh bỗng nhiên bị gián đoạn bởi những tràng sủa dai dẳng, dồn dập từ chú cún cưng. Tình trạng này kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn khiến nhiều chủ nuôi hoang mang không biết chó sủa ban đêm vì sao, liệu có phải do “tâm linh” hay thú cưng đang gặp vấn đề gì về sức khỏe.

1. Nguyên nhân chó sủa ban đêm

Để chấm dứt hành vi này, trước hết chúng ta cần lật mở bức màn sinh học để giải mã xem tác nhân nào kích thích hệ thần kinh của chó hoạt động mạnh mẽ vào khung giờ tắt đèn.

Phát hiện tiếng động lạ

Thính giác của loài chó nhạy bén gấp ít nhất bốn lần so với con người. Vào ban đêm, khi không gian xung quanh trở nên tĩnh lặng, các âm thanh dù là nhỏ nhất như tiếng bước chân của người đi bộ ngoài đường, tiếng gió rít qua khe cửa, tiếng cống rãnh hay tiếng xe máy nổ máy từ xa đều được phóng đại trong tai của chúng. Khi nghe thấy những tạp âm không quen thuộc này, hệ thần kinh của chó sẽ lập tức chuyển sang trạng thái cảnh giác cao độ, thúc đẩy chúng phát ra tiếng sủa để cảnh báo cho chủ nhân về một “mối đe dọa” mơ hồ đang tiếp cận.

Xuất hiện động vật ngoại lai

Ban đêm là khoảng thời gian hoạt động mạnh mẽ của các loài động vật ăn đêm hoặc sinh vật ngoại lai như chuột, mèo hoang, gián, thạch sùng hoặc cú mèo. Sự chuyển động nhanh nhạy kèm theo mùi hương đặc trưng của những loài vật này kích thích mạnh mẽ bản năng săn mồi và bảo vệ lãnh thổ của chó. Chỉ cần một bóng mèo hoang chạy qua bờ tường hay tiếng chuột chít chít trên trần nhà, chú chó của bạn sẽ đứng bật dậy và sủa dồn dập vào khoảng không để xua đuổi kẻ xâm nhập.

Nhiệt độ và ánh sáng không phù hợp

Không gian ngủ không thoải mái cũng là câu trả lời phổ biến cho câu hỏi chó sủa ban đêm vì sao. Nếu nơi ngủ của chó quá lạnh do gió lùa, quá oi bức vào mùa hè, hoặc có ánh đèn đường hắt vào quá chói, chúng sẽ bị bồn chồn, khó ngủ. Tiếng sủa lúc này đóng vai trò như một lời “phàn nàn” hoặc thu hút sự chú ý của chủ nuôi với hy vọng được thay đổi chỗ nằm hoặc được điều chỉnh lại điều kiện nhiệt độ ấm áp hơn.

Đau đớn thể xác hoặc suy giảm nhận thức

Đối với chó con hoặc chó già, sủa đêm có thể là tiếng kêu cứu y tế:

• Ở chó con: Hệ tiêu hóa chưa ổn định có thể bị đầy bụng, đau răng do mọc răng hoặc đói bụng do cữ ăn tối quá sớm.
• Ở chó già: Hội chứng suy giảm nhận thức ở chó (gần giống bệnh Alzheimer ở người) khiến chúng bị mất phương hướng khi bóng đêm buông xuống. Chó già bị bệnh này thường thức giấc giữa đêm, đi lại loạng choạng, nhìn chằm chằm vào tường và sủa một cách vô thức do hoảng sợ và quên mất mình đang ở đâu.

2. Phân biệt chó sủa cảnh báo và sủa do lo âu

Đặc điểm âm thanh và cơ thể khi sủa cảnh báo

Sủa cảnh báo xuất phát từ bản năng bảo vệ lãnh thổ khi chó phát hiện tác nhân bên ngoài.

• Âm thanh: Tiếng sủa thường to, vang, dứt khoát và dồn dập (thường thành tràng 3-4 tiếng liên tục). Giọng sủa có độ trầm, đôi khi đan xen tiếng gầm gừ uy hiếp từ trong cổ họng.
• Ngôn ngữ cơ thể: Chó đứng thẳng, bốn chân vững chãi hướng về phía cửa hoặc nơi có tiếng động. Tai dựng đứng, hướng về phía trước, đuôi giơ cao hoặc vẫy nhẹ một cách cứng ngắc. Cơ thể căng cứng, mắt nhìn trừng trừng đầy tự tin để sẵn sàng đối đầu.

Biểu hiện hành vi và tần suất khi sủa do lo âu

Sủa do lo âu (thường do hội chứng sợ xa cách, sợ bóng tối) là tiếng sủa bộc lộ sự bất an, yếu đuối bên trong.

• Âm thanh: Tiếng sủa có âm điệu cao, nghe như tiếng ăng ẳng kéo dài, thường chuyển dần sang tiếng hú hoặc tiếng rên rỉ thảm thiết. Tần suất sủa lặp đi lặp lại một cách đều đều, dai dẳng suốt nhiều giờ liền không nghỉ.
• Ngôn ngữ cơ thể: Chó không đứng hiên ngang mà thường đi lại bồn chồn quanh phòng, cào cửa, đuôi cụp sâu vào giữa hai chân sau. Tai cụp về phía sau, ánh mắt hoang mang, người có thể hơi run rẩy. Chó có xu hướng muốn tìm cách thoát ra ngoài hoặc tìm đến chỗ ngủ của chủ nuôi để tìm kiếm sự che chở.

>> Xem thêm: Giải mã hành vi thú cưng thường gặp: Pet của bạn đang muốn nói gì?

3. Cách khắc phục chó sủa ban đêm do bản năng cảnh báo

Khi tiếng sủa xuất phát từ bản năng bảo vệ, mục tiêu của chúng ta là làm giảm mức độ kích thích từ môi trường và thiết lập quyền kiểm soát của chủ nuôi bằng các biện pháp từ tramthucung.

Thay đổi không gian ngủ và hạn chế tầm nhìn

Nếu chó của bạn thường gác ở phòng khách và nhìn ra cửa sổ hoặc cổng chính, chúng sẽ liên tục bị kích thích bởi ánh đèn xe và bóng người đi qua. Hãy di chuyển ổ ngủ của chó vào một căn phòng kín đáo hơn, nằm sâu phía trong nhà. Sử dụng rèm cửa dày để che chắn hoàn toàn ánh sáng hắt từ bên ngoài vào. Việc cô lập chó khỏi các tác nhân kích thích thị giác và giảm bớt tiếng ồn ngoại cảnh sẽ giúp hệ thần kinh của chúng nhanh chóng dịu xuống và đi vào giấc ngủ sâu.

Huấn luyện lệnh ngừng sủa bằng phần thưởng

Đừng bao giờ hét lên “Im lặng!” khi chó đang sủa đêm, vì chúng sẽ hiểu nhầm rằng bạn đang sủa theo và cổ vũ chúng. Thay vào đó, hãy áp dụng bài tập phản xạ có điều kiện: khi chó sủa, bạn bước đến một cách điềm tĩnh, hô rõ lệnh Thôi hoặc Im, đồng thời đưa một miếng thịt sấy hoặc xúc xích có mùi thơm ngay trước mũi chó. Để ngửi thức ăn, chó bắt buộc phải ngừng sủa. Hãy giữ tư thế đó trong 5 giây, khi chúng hoàn toàn im lặng, hãy bấm clicker hoặc khen “Giỏi” rồi thưởng đồ ăn. Tập luyện thường xuyên sẽ giúp chó hiểu rằng im lặng khi có lệnh mới giúp chúng nhận được phần thưởng hậu hĩnh.

Tăng cường vận động giải phóng năng lượng ban ngày

Một chú chó bị nhốt trong nhà cả ngày sẽ tích tụ một lượng năng lượng dư thừa khổng lồ. Khi đêm xuống, năng lượng này biến thành sự bồn chồn và khiến hệ thần kinh của chúng cực kỳ nhạy cảm với tiếng động. Bạn hãy dành từ 30 đến 45 phút vào buổi chiều tối để dắt chó đi dạo chạy bộ, chơi các trò chơi bắt bóng hoặc kéo co. Khi cơ bắp được vận động và năng lượng được giải phóng hoàn toàn, cơ thể chú cún sẽ mệt mỏi một cách lành mạnh và chỉ muốn nằm im ngủ một mạch đến sáng, không còn tâm trí để để ý đến các tiếng động nhỏ nhặt bên ngoài.

4. Cách khắc phục chó sủa ban đêm do lo âu và sợ hãi

Đối với những chú cún sủa đêm vì sự cô đơn, sợ hãi bóng tối hoặc mắc hội chứng sợ xa cách, giải pháp cần dựa trên sự vỗ về, xây dựng lại cảm giác an toàn từ sâu bên trong.

Tạo không gian ngủ an toàn và ấm áp

Hãy biến ổ ngủ của chó thành một “pháo đài” ấm áp và tách biệt. Bạn có thể sử dụng một chiếc chuồng nuôi (cũi) loại vừa vặn, lót đệm ủ ấm bên trong và phủ một tấm vải tối màu lên trên để tạo không gian giống như một chiếc hang tự nhiên – nơi loài chó luôn cảm thấy an toàn nhất. Đừng quên để vào trong ổ một chiếc áo cũ có mùi hương quen thuộc của bạn. Mùi cơ thể của chủ nuôi bám trên thớ vải sẽ có tác dụng xoa dịu tinh thần tuyệt vời, giúp cún cưng có cảm giác luôn có bạn ở bên cạnh chở che, giảm thiểu tối đa tâm lý cô đơn khi tắt đèn.

Sử dụng liệu pháp mùi hương và âm nhạc xoa dịu

Hệ thống khứu giác và thính giác của chó rất nhạy cảm với các liệu pháp thư giãn tương tự như con người. Bạn có thể sử dụng tinh dầu hoa oải hương (lavender) pha loãng xịt xung quanh khu vực ngủ, hoặc sử dụng các dòng máy xịt tinh dịch chứa pheromone mô phỏng mùi của chó mẹ (DAP) giúp cún cưng bình tĩnh một cách tự nhiên. Ngoài ra, việc bật một danh sách nhạc cổ điển không lời hoặc các dải “tiếng ồn trắng” (white noise) với âm lượng nhỏ vừa đủ sẽ giúp che lấp các tiếng động lạ từ bên ngoài, đồng thời đưa sóng não của cún vào trạng thái thư giãn, ngủ ngon.

Huấn luyện giảm mẫn cảm với bóng tối

Nếu chú cún của bạn cứ hễ tắt đèn, đóng cửa phòng là bắt đầu gào khóc, hãy thực hiện bài tập thích nghi từng bước (Desensitization):

• Ban ngày, bạn cho chó vào phòng ngủ, đóng cửa lại trong vòng 10 giây rồi mở ra ngay, nếu chúng im lặng thì thưởng đồ ăn.
• Tăng dần thời gian đóng cửa lên 30 giây, 2 phút, 5 phút và 15 phút.
• Tiếp tục lặp lại quy trình trên vào buổi tối nhưng chuyển từ bật đèn sang tắt đèn tối dần.

Bài tập này giúp chú cún nhận ra rằng việc cửa đóng lại hay bóng tối bao trùm không phải là một hình phạt vĩnh viễn, và bạn sẽ luôn quay trở lại sau đó. Khi nỗi sợ vô cớ được tháo gỡ, tiếng sủa đêm do lo âu sẽ tự động biến mất.

Giải đáp thắc mắc về hành vi chó sủa đêm